Pazarcık'ın Maxsan köyündeki Hisênê Kome Ziyareti'nin özel bir öyküsü var. Bu öyküyü Liestal (İsviçre) ve Friedrichshafen'da görüştüğüm Gulika Mala Momke ve Oricê Tule'den dinledim.

Firaz Baran di 11ê Îlona 2018an de li bajarê Kölnê bi İrfan Dayıoğlu re axiviye. Dayıoğlu ji gundê Harunan (Kürecik). Di vê hevdîtinê de Dayıoğlu, li ser "Ziyareta Olî Şukran" axiviye û agahiyên baş parve kiriye. Em axaftina Dayıoğlu parve dikin:

Pazarcık'ın Cimikan köylerinde tespit edebildiğimiz inanç değerleri şunlardır: Duran Baba Türbesi, Asum yapan Kolî Îmik, Ziyareta Korte, Ziyareta Serê Naqawe, Ziyareta Celal Abbas, kurdun ağzını bağlayan Mayrikê Pîran ve korku alan Pîro Zew. İnanç değerlerini Trier'de Qirî Olî Qarawên ile görüştük.

Ûsî Lol di sedsala 20an de li Pazarcikê jiyan kiriye û ew dîwaneyekî Kurdên Xwezaperest (Alawî) bûye. Gora wî li mezraya Oriconê (Esmepûr/Pazarcik) ye. Li Esmepûrê û mezrayên gund gel ji wî bawer dike. Bi navê wî sond dixwin. Kesên ku mirazên wan hene diçin ser gora wî û jê re duayan dikin, jê niyaz dibin û loqmayên xwe belav dikin. Em bi Ûsî Mamî Tose re civiyan. Ew gundiyê Ûsî Lol e û agahiyên girîng parve kir.

Îmam Ökmen dibêje: "Ev dar bi îhtimaleke mezin tenê li herêma me şîn dibe. Min li tu deverek din nedîtiye. Hûn perçeyek piçûk ji darê dibirin û bi her tiştê ku hûn naxwazin çavê xerab bandorê lê bike ve girêdidin. Mînakî, hûn wê bi têlekê dipêçin û li dora stûyê pezekî daliqînin. Hûn wê bi traktora xwe ve girêdidin. Hûn wê bi milên pitikên nûbûyî ve girêdidin."

Min bi salan li ser ziyaretên Dêrsim, Elbistan û Pazarcikê lêkolîn kiriye. Her çend di baweriyê de xalên hevpar hebin jî, min dît ku her herêm hinek taybetmendî pêş xistiye. Bo nimûne li Dêrsimê Nisangi û li Pazarcik, Elbistan û Îslahiyeyê jî "quncik" hene. Ka em bi mînakan qala taybetmendiyên nisangi û quncikan bikin.

Firaz Baran, uzun yıllara dayanan araştırmalarına dayanarak çok önemli bir araştırma daha yayınlıyor. Bu yazıda beş konuyu anlatıyor. 1- En az BİN YAŞINDA olan Ziyaretê Qamalaxe'yi anlatıyor. 2- Gökçayır köyünü tanıtıyor. 3- Gökçayır'ın bir köyü olan Beşoylon artık tamamen Türklerden oluşuyor. Bir tek Kürt yokken, 500 hane Türk burada oturmaktadır. 4- Pazarcık'ta Sinemil ve Şixraşon Ocağı'nın Pir ve Rêber aileleri kimlerdi? Firaz Baran, bu konuda berrak ve rahat anlaşılan bir harita çıkarıyor. 5- Bu yazının temel konusu olan Gökçayır köyündeki Malê Hemade Mamade Haydke'yi anlatıyor. Bu aile, hem Sinemil Ocağı'nın Rêber ailesidir, hem de Asum Ocağı'dır. Evet, yazıyı paylaşıyoruz.

Li Mereşê di nav Kurdên ku Xwezayê bawer dikin de du kategoriyên ocaxên baweriyê hene: 1- Ocaxên Murşîd-Pîr-Rêberan. 2- Ocaxên Kerametan (Bo nimûne, Ocaxên Maran, Bê û Zarokan). Em ê di nav Ocaxên Maran de du mijaran binivîsînin. Mijarên me ev in: "Asûm Çi ye" û "Malbatên ku Maran Digirin û Panjehrê Dikin." Em ê metodên asûm çêkirinê jî binivîsin.

Kurdên ku xwezayê bawer dikin marên bêjehr û reş pîroz dibînin û nakujin. Li Elbistanê navê wan "Parastvanê Malê" ye. Li Kurecîgê "Bereketa Malê" ye. Li Markazê (Pazarcik) "Zarokê Dada" ye. Li Dêrsimê jî "Marê Jare" û "Dostê Xizir" e. Gelo çima?

Hasan Engizek 80 yaşlarındadır. Pazarcık'ın Bozlar köyündendir. Köyde Sîso olarak tanınır. Sîso Amca, "Olî Qute bir defasında 12 gün bizde kaldı. Kısa boylu ve sakallıydı. Bitleri başkasına gitmezdi. Kürtçe konuşurdu. Tek bir kelime Türkçe bilmezdi" dedi. Sîso Amca ile inanç üzerine uzun bir sohbet yaptık. Buraya sadece Olî Qute ile ilgili bölümü alıyoruz.

Burası bir ziyarettir. Sakarat, Şoquliyon ve Çakmak köylerinin ortasına düşer. Bu üç köy de Gerê Olî Qute ziyaretine gider. Ziyaretin enteresan bir öyküsü var. Bu öykü, inanç tarihimiz açısından farklı bir bakış açısı kazandırıyor. Paris'e gittik ve Gerê Olî Qute Ziyareti'ni 1935 doğumlu, Bayramgazi köyünden Mustafa Amcaya (Yıldırım) sorduk.

Pazarcık'ın Pulyana Jêri köyünde türbesi olan Atê Elif gözünü ne zaman kaybetti? Bu konuda, Olî Qute ve Atê Elif üzerine anlatılan öykünün aslı nedir? Atê Elif'ın torunu Aşê Gorçîne'ye sorduk.