Firaz Baran, uzun yıllara dayanan araştırmalarına dayanarak çok önemli bir araştırma daha yayınlıyor. Bu yazıda beş konuyu anlatıyor. 1- En az BİN YAŞINDA olan Ziyaretê Qamalaxe'yi anlatıyor. 2- Gökçayır köyünü tanıtıyor. 3- Gökçayır'ın bir köyü olan Beşoylon artık tamamen Türklerden oluşuyor. Bir tek Kürt yokken, 500 hane Türk burada oturmaktadır. 4- Pazarcık'ta Sinemil ve Şixraşon Ocağı'nın Pir ve Rêber aileleri kimlerdi? Firaz Baran, bu konuda berrak ve rahat anlaşılan bir harita çıkarıyor. 5- Bu yazının temel konusu olan Gökçayır köyündeki Malê Hemade Mamade Haydke'yi anlatıyor. Bu aile, hem Sinemil Ocağı'nın Rêber ailesidir, hem de Asum Ocağı'dır. Evet, yazıyı paylaşıyoruz.

Maraş'ta Doğaya İnanan Kürtler içinde inanç ocakları ikiye ayrılır: 1- Mürşid-Pir-Rehber Ocakları. 2- Keramet Ocakları... Örneğin Yılan, Yel ve Çocuk Ocakları keramet ocaklarıdır. Yılan Ocakları içinde iki konuyu anlatacağız. "Asum Nedir" ve "Yılan Tutan ve Panzehir Yapan Aileler." Önce "Asum Nedir"e cevap vereceğiz ve Asum Yapma Teknikleri'ni anlatacağız.

Doğaya İnanan Kürtler, zehirsiz ve siyah yılanları kutsar ve öldürmez. Elbistan'da "Evin Bekçisi", Kürecik‘te "Evin Bereketi", Pazarcık‘ta "Dada'nın Çocuğu", Dêrsim'de "Marê Jare" veya "Xızır'ın dostu" denilir ve dokunulmaz. Peki ama neden?

Hasan Engizek 80 yaşlarındadır. Pazarcık'ın Bozlar köyündendir. Köyde Sîso olarak tanınır. Sîso Amca, "Olî Qute bir defasında 12 gün bizde kaldı. Kısa boylu ve sakallıydı. Bitleri başkasına gitmezdi. Kürtçe konuşurdu. Tek bir kelime Türkçe bilmezdi" dedi. Sîso Amca ile inanç üzerine uzun bir sohbet yaptık. Buraya sadece Olî Qute ile ilgili bölümü alıyoruz.

Burası bir ziyarettir. Sakarat, Şoquliyon ve Çakmak köylerinin ortasına düşer. Bu üç köy de Gerê Olî Qute ziyaretine gider. Ziyaretin enteresan bir öyküsü var. Bu öykü, inanç tarihimiz açısından farklı bir bakış açısı kazandırıyor. Paris'e gittik ve Gerê Olî Qute Ziyareti'ni 1935 doğumlu, Bayramgazi köyünden Mustafa Amcaya (Yıldırım) sorduk.

Pazarcık'ın Pulyana Jêri köyünde türbesi olan Atê Elif gözünü ne zaman kaybetti? Bu konuda, Olî Qute ve Atê Elif üzerine anlatılan öykünün aslı nedir? Atê Elif'ın torunu Aşê Gorçîne'ye sorduk.

Ferhat Ali Ünlübayır, evliya Olî Qute'nin köylüsüdür. 2018 senesinde, "40 Soruda Alevilik Nedir" isimli bir kitap yayınladı. Kitabında Olî Qute'nin türbesine gidilirken yaşananları anlattı. "Biz çocuklar için bir şölen gibiydi" diyen Ünlübayır, kadınların Çigîl köyünden Eylen'de bulunan türbeye kadar kilometrelerce yalınayak gittiklerini yazdı.

O, Pazarcık'ta en çok tanınan ermişlerden biridir. Atê Elif, onu "Xweda" olarak tanımladı. Ocaklarımızın üyelerine yaptıkları hizmetleri sorduğumuzda kendilerini değil onu anlatıyorlar. Evet, bugün Olî Qute'yi tanıtacağız. Yeğeni Duran Baba ile 2012 yılında Almanya'nın Köln kentinde görüştüm. Kendisi amcası Olî Qute'yi ve tanık olduğu anıları anlattı.

Ağbaba, Dêrsim'de çok tanınan bir ermiştir. Özellikle Hozat, Ovacık, Çemişgezek ve Perteg ilçelerinin halkı onu tanır. Mezarı Perteg'e bağlı Kurmeş köyündedir ve ziyaretçileri eksik olmaz. Ağbaba'nın annesi Pazarcık'lıydı. Ağbaba'nın öyküsünü ve Pazarcık'la olan ilişkisini yazdık.

Elbistan, Pazarcık ve Afşin Kürtleri içinde isim alma kültürü önemlidir. Bu konuda inancın belirleyici bir yeri vardır. Elimizde net bir rakam olmasa da şöyle diyebiliriz: İnsanların çoğu Ocakların, Ziyaretlerin, Yol Divanelerinin veya Evliyaların isimlerini taşıyor. Bu konudaki güzel bir öyküyü paylaşıyoruz. İsviçre'de İç Hastalıkları Uzmanı olarak hizmet veren Dr. Seyit Taş'ın ismini nasıl ve kimden aldığını annesi Donê Teyzeye sorduk.

Elbistan ve Pazarcık'ta kadınlar inancın liderliğini yapmışlardır. Erkekler Mürşid, Pir ve Rehber olarak taliplerin arasında dolaşmıştır ama köylerde inanç kadınların eliyle şekillenmiş ve yaşamıştır. Atê Elif, Xacê Zînke, Êtê Pone gibi çok sayıda kadın anamız buna örnektir. İşte bu kadınlardan biri de Xonê Ale'dir. O, Elbistan'ın Çutlig köyündendir ve Kürdistan kahramanlarından Bedriye Taş'ın nenesidir. Xonê Ale korku alır ve asûm yapardı. Ayrıca insanın ağzına girerek bademciklerinde yuva yapan kurmacık böceklerini düşürürdü. Yani köyün şifacılarından biriydi. Onu daha yakından tanımak için İsviçre'ye gittim. Orada kızı Donê Molê Hoysî Mamî Ûse yaşıyor. Donê Teyze ile oğlu Musa Taş'ın Mettmann'daki evinde görüştük.

Elbistan'ın Çutlig köyünde inançla ilgili çok sayıda öykü anlatılır. En ünlü öykülerden biri geyiklerin ziyaret ettiği bir ailedir. Bu köyden olan Moro, "200 senelik bir olaydır. Bunu herkes anlatır, herkes de bilir" diyor.