Pazarcık’ın en büyük ve en eski köylerinden biri Bozlar'dır. Bozlar'ın 76 mevki ismini ve anlamlarını yazdım. 100 bin kekliğin geldiği mevkiler, yok edilen ormanlar, kışın sıcak-yazın soğuk akan pınarlar, mosaralar, göç yolları, köprüler, yüksek kayalar... Bu araştırma için geçtiğimiz yıllarda Xala Raş, Sîso Engizek, İbrahim Şenpınar ve Ali Engizek ile görüşmüştüm. Hakka yürüyen Xala Raş'ı saygıyla anıyoruz. İşte çok farklı bilgilere ulaşacağınız, Bozlar'ın mevkileri ve anlamları (Mevkiler harf sıralamasına göre yazılmıştır):

Pazarcık ve Elbistan köylerinde 12 bin mevki ismi topladım. Tüm köyleri ve yaylaları bitirdiğimde bu sayının yüz bini bulacağını tahmin ediyorum. Her köyün mevki isimleri farklıdır. İnsanlar dere, mağara, göl, kuyu, pınar, köprü, ova, çukur ve kayalara farklı isimler vermiş. Ve bu isimlerin önemli bir kısmının öyküsü de var. Ayrıca bu mevkiler arkeolojik alanlarımız, sosyolojimiz, bölgemizde yaşayan canlılar hakkında da bilgiler içeriyor. Bu nedenle mevki isimlerini çok önemsiyorum. Kürdistan'da bir bölgeyi tanımak istiyorsanız, o bölgenin mevki isimlerini ve anlamlarını bilmelisiniz. Bu size büyük yarar sağlayacaktır. Şimdi bazı mevki isimlerini örnek gösterelim ve unutmayın: Asla mevki isimlerini küçümsemeyin.

Firaz Baran'ın "1939: Nohutları Beklerken" isimli öyküsünü yayınlıyoruz. 1960 senesine kadar Pazarcık'ın dört bir yanında göller ve bataklıklar vardı. Ayrıca zengin bir ormana sahipti. Bu da önemli bir hayvan popülasyonu anlamına geliyordu. Bölgede yaşayan bir canlı türü de yabani domuzlardı. Firaz Baran'ın yarattığı bu öyküyle bizi Pazarcık'ın o dönemine götürüyor. Öyküde Alê isimli dengbêjin yaktığı ağıt ise yürek burkuyor.

Şair Fidan Çolak Elbistan'ın Çutlig (Çiftlik) köyündendir. Bu köy Koçdağı'nın eteğinde yer alıyor. Genç yaşta köyünden kopan şair, 40 yıldır Avrupa'da yaşıyor. Şair Koç Dağı'na olan özlemini şu sözlerle dile getiriyor:

"Elbistan'da Kurt Saldırısı", Firaz Baran'ın yaklaşık on yıl önce yazdığı bir öyküdür. Öyküde mekan olarak Elbistan seçilmiştir. Büyülü bir coğrafyaya sahip olan Elbistan, hem gerçek kaynaklarla belgelenmeli, hem de öykülere ve romanlara konu olmalıdır.

Dî Mûse... Yani Muso’nun kurduğu köy... Köyün mevki isimlerini Hasanî Malê Ocî Olî Qize'ye sorduk. Hasan, uzun zamandır köyden ayrılmış. Mevki isimlerini sorunca kısa bir süre düşündü. Ardından önce köyün geniş çevresindeki, sonra giderek köyün etrafındaki ve içindeki mevkileri sıraladı.

Çiyayê Tûte Pazarcık’tadır. Bir zamanlar tûraşik ve yabani incirle dolup taşan bu dağda şimdi tek bir ağaç kalmadı. Neden? Bu dağ 20. yüzyılda hangi değişimleri yaşadı? Üzerinde hangi topluluklar yaşıyordu? Dağın öyküsünü İsviçre'nin Tecknau köyünde yaşayan Hisenî Çarme anlattı.

Yazar Faysal Dağlı "Welatê Me" isimli kitabında şehirleri tanıtıyor. Yazar kitabın bir bölümünü Maraş'a ayırmış. Dağlı, şehrin coğrafyası ve tarihi üzerine önemli bilgiler paylaşıyor. Yazının orjinalini Kürtçe olarak paylaştık ve ilgilileri için Türkçeye çevirdik.

Toprak örtmeden önce oradaydılar... Tarihin ilk şehirleri, 8 bin yıllık mühürler ve sular altında kalan yaşamlar: Höyükler. Maraş coğrafyasında 250 höyük var. Araştırma yapılan höyükler bize ne anlatıyor? Hititlerden Roma’ya, Asur saraylarından Berlin Müzesi’ne uzanan bu zengin mirasa birlikte göz atalım...

Pazarcık'ta aile veya mevki isimlerinde "Qul" kelimesine çok rastlıyoruz. Örneğin: Ziyareta Qulike, Qulê Qêtiq, Mala Qulke ve buna benzer isimler çoktur. Acaba "qul" demek? Buyrun okuyun.

Kıl çadırlardan yerleşik hayata, çerçilikten Ford fabrikasına: Olî Mamkî Koçe’nin hafızasında saklı kalan bir köyün ve coğrafyanın 150 yıllık göç serüveni...

Milane Soqî köyünün mevki isimlerini yazdık. Tam 99 tane çıktı. İlginç isimler ve bilgiler bulduk. Hemî malê Olî Bayram'a teşekkür ediyoruz.