{"type":"doc","content":[{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Karlı Ortamda Yaban Domuzları, (1875) Carl Friedrich Deiker"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"1939: Nohutları Beklerken"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":" Firaz Baran"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Nohutlar iyice kurumuştu. Artık toplama zamanı gelmişti. Bütün köy tarlaya gittik. Ellerimizle nohut dallarını yerden söktük. Onları bir alana topladık. Yanyana küçük yığınlar yaptık."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Herkes çok yurulmuştu. Tarlanın kenarındaki ağaçlara yaslandık ve dinlendik. Yemeğimizi yedik ve yere gömdüğümüz küpleri çıkardık. Küpteki buz gibi ayran tüm yorgunluğumuzu aldı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Ama parmaklarımız ve avuçlarımız içler acısı bir durumdaydı. Çıplak elle kuru nohut dallarını çekmiştik. Bu da çatlamaya yol açmıştı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Küçük nohut yığınlarının biraz daha kuruması gerekiyordu. Yani iki gün daha tarlada kalması gerekliydi. Ama bir sorun vardı: Yabani domuzlar! Nohutları yok edebilirlerdi. O nedenle nohutların nöbeti için beş kişi seçildi. Ben de seçilenler arasındaydım. Akşama doğru herkes evine gitti. Biz tarlada kaldık."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Bizim domuzlar zararsızdı. Ama kızdırırsan halin yaman. Hızlı koşuyor, iyi yüzüyorlardı. Dişleri de kavgada bıçak gibi keskindi."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Bizim köyde avcılar dışında onları kızdıran yoktu. Ama ormanda işler belli olmazdı. Domuzları bir ayı da kızdırabilirdi, toprağı bırakmayan bir kök bitkisi de... Bazen de erkek domuzlar kendi aralarında aşk kavgasına tutuşuyorlardı. Yani her ihtimali düşünür, ormanda tedbirli gezerdik. Domuzlar genelde gündüz uyuyor, gece dolaşıyorlardı. Şimdi ise gece olacaktı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Bayro atılgan bir çocuktu. Şöyle bir öneri yaptı: \"Domuzlar şimdiye kadar nohutun kokusunu almıştır. İso çok iyi taklit yapar.\" Sonra da 500 metre ötemizde olan ağacı işaret etti: \"Eğer gelirlerse Îso o ağaca çıksın ve domuzların yardım çığlığını atsın. Böylece domuzları o tarafa çeker.\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Yanımıza uzun sopalar aldık. Diz kapaklarımızı da bez çuvallarla kalın kalın bağladık. Çünkü diz kapakları ve el dirseklerini ısırmaları kötü olurdu. İyileşmesi çok zaman alırdı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Sonra görev bölüşümü yaptık. Îso da ağaca çıktı. Biz her yönüyle kendimizi savaşa hazırladık. Ama gel gör ki o gece hiç domuz gelmedi. Öyle olmuştu ki sanki nohutları değil, domuzları bekliyorduk."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Saatler ilerledikçe birbirimize gülüyorduk. Ağacın üzerinde olan Îso uyuyakalmıştı. Bayro bunu haber verince hepimiz kahkahalarımızı gecenin karanlığına bıraktık."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Sabah olunca sayıları 30 kadar olan bir domuz sürüsü gördük. Durgun ve yorgun görünüyorlardı. Bize en fazla 100-150 metre ötedelerdi. Bizimle ilgilenmediler. Olanları sonradan duyduk ve üzüldük."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Çoyî Tûte'de avcılar çukurdan tuzaklar yapıyor, çukura düşenler yaralanıyor. Onlar 40 kişilik bir grupmuş. Yardım çığlıklarını duyan çevredeki üç ayrı domuz sürüsü de oraya gidiyor. Altı domuzun ağır ağır ölmelerini seyrediyorlar. Birşey yapamamışlar onları kurtarmak için. Avcılar ise toplanan domuzları görünce yaklaşamamışlar. Onların çığlıkları öyle yürek burkmuş ki avcılar tuzak kurmalarına pişman olmuşlar."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Önce beş domuz çukura düşüyor. Biri yeni yavruymuş. Annesi onun yardım çığlığına yanıt verememiş. Ve dayanamayıp kendini sivri tahtaların üstüne atıp öldürmüş. Bu olay köydeki kadınları erkeklerden daha fazla üzdü."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Dengbêj olan Alê bir ağıt yaktı. \"BORÎ DOKON Î GIRONA\" adındaki bu ağıt o dönem tüm yörede ezberlenmişti."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":" HÛN ÇUNA ÇOYÎ TUTE"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"HINDÊ NAQAWÊ SAMÎ KARTE"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"BISAKININ MEZKIN"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"WÊDARO KORTAKÊ HE"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"LA WE KORTE ÇÎROKA ÇÊLIKAKÎ Û DOKE"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"KATA NOV KAZAWON"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"WAXTÊ BÎDARÎ NOKE"}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1783673646420-a1274ff6-19da-46bf-9db3-31179f1951db.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Johannes Deiker'in 19. yüzyılın ikinci yarısında yaptığı "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Karda bir yaban domuzu sürüsü\""},{"type":"text","text":" tablosu."}]}]}