Bu yazı, İlhami Yazgan’ın “Tarihin Akışında Kürtler” isimli kitabından alınmıştır. Zer Yayınları, 2. baskı Şubat 2008/Almanya, Sy. 140-144. İlhami Yazgan yine çok önemli bilgiler veriyor. İsviçreli bir botanikçinin Zeytun'a gittiğini, 200 çeşit bitki tespit ettiğini, bunları İsviçre'ye getirip bir kitap çıkardığını yazıyor. Yazarın ve kitabın ismini yazıda bulabilirsiniz. Bu büyüleyici bilgi karşısında heyecanlanmamak elde mi? Bölgemiz açısından çok önemli bir bilgi. İlhami Yazgan, resmi otoritelerin kararttığı bir gerçeği de ortaya çıkarıyor. Zeytun'un Ermenilerin önemli bir merkezi olduğunu bilgi ve belgelerle anlatan yazar, Zeytun'un geçmiş yüzyıllarını anlamamıza yardımcı oluyor.

Fotoğraf sanatçısı Norair Chahinian 1979’da São Paulo’da doğdu. Maraşlı bir ailenin üyesidir. Chahinian anavatanına gelerek Maraş, Antep ve Urfa'da fotoğraflar çekti. Bu fotoğrafları bir albüm kitapta topladı. Kitap Konstantinapol'de, Aras Yayınevi tarafından basıldı. Chahinian'ın kısa portresi ve kitabın içeriğini paylaşıyoruz.

Şair Ahmet Dümrül'ün 2006 yılında kaleme aldığı bir yazı tarihi öneme sahip. Ermeni halkının 2500 yıl boyunca yaşadığı anavatanından nasıl sürüldüğünün ıspatı. Wilhelm Reich'ın "Coşkusal Veba" olarak tanımladığı Avrupa'da mezhep savaşlarının 1915 ve 1920'de Maraş'ta yaşandığına tanık oluyoruz.

M. Kalman'ın "Batı-Ermenistan (Kürd İlişkileri) ve Jenosid)" (*) isimli kitabında Zeytun yöresine ilişkin önemli bilgiler verilmektedir. Kitabın 59. sayfasında "Zeytun Ayaklanması" ve 126. sayfasında "Zeytun ve Musa Dağı Direnişleri" başlıklı iki yazı bulunmaktadır. Bu iki yazıyı yayınlıyoruz:

Zeytun Ermenilerinin sürgünü nasıl gerçekleşti? Yazar M. Kalman anlatıyor.

1915'te Maraş şehir merkezinde 70 bin insan yaşıyordu. Bunun 40 bini Ermeni'ydi. Zeytun ve çevresinde de 17 bin Ermeni yaşıyordu. Şimdi tek bir Ermeni yok! Ne oldu Ermenilere? Soykırımdan canını kurtaranlar nereye gittiler? Anavatanlarından koparılan bir halkın acı dolu hikayesi...