{"type":"doc","content":[{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Baskê Afkê Bage, Almanya. Foto: Firaz Baran"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Firaz Baran"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Çutlig köyünden olan Baskê Afkê Bage'yi bir "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"MARDEF "},{"type":"text","text":"Kampı'nda tanıdım. 35-40 yaşlarındadır. Onu bir kere dinledim ve hayran kaldım. Kürtçesi, konuları "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"anlatma tarzı o kadar otantikti ki sanırsın 1910'da Elbistanlı bir kadınla konuşuyorsun."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Kurduğu cümleler, örnek verdiği atasözleri bizim kuşağa benzemiyor. Onu dinleyince asimile olduğumuzu, başkalaştığımızı, atalarımıza göre dilimizin, duygu ve düşüncelerimizin değiştiğini (!) fark ettim."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Gerçekten belki bir hafta onun etkisi üzerimdeydi. Kaldı ki kendimi öyle görmüyordum. Güya hem yöremizin şivesini, hem de okul kürtçesini konuşuyor ve yazıyorum."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Basê, bize Çutlig köyündeki bilge bir kadını, Basê Köron'u anlattı. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"\"Jineka bodik e\" "},{"type":"text","text":"dedi onun için. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Yani \"Çekik gözlü bir kadın.\" "},{"type":"text","text":"Sonra da onun korku alma yöntemini şöyle anlattı:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"\"Çocuğu hastalanan veya korkanı götürürlerdi. Korkuyu nasıl alıyordu? Bir ateş yakıyordu. Üzerine sêl'i (ekmek yapılan sac) indiriyordu. "}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"SIROVIK yapıyordu. "},{"type":"text","text":"Bu nedir? Suya tuz atarsın ve karıştırırsın. Bu SIROVIK oluyor. Sac pas tuttuğu zaman ateşin üstüne verirsin. Kızardığında hazırladığın SIROVIK'ı dökersin. Pas gider."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Basê Köron, korkuyu şu malzemelerle alıyordu: SIROVIK hazırlıyordu. Bir sac, bir at nalı ve at gübresi getiriyordu. Sonra şu yöntemi yapardı: "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":" Sacı ateşin üzerine veriyordu. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":" Bir tarafına nalı, bir tarafına da at gübresini indiriyordu."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"* Sonra da SIROVIK'ı saca serpiyordu. Hasta veya korkan kişi kim ise başını üç defa sacın üstünde eğerdi. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Ve çocuk neyden korkmuşsa SIROVIK'ta resmi çıkıyordu."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"\"Çocuk bir cenazeden korkmuş\", \"Çocuk attan korkmuş\" gibi sözler söylüyordu. Ki, enteresan olanı bunlar her zaman doğru çıkardı.\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Basê, kardeşi Îso'nun yaşadığı bir durumu örnek gösteriyor. Anlattığına göre bugün 40'lı yaşlarda olan Îso 2-3 yaşındayken hastalanıyor. Annesi Îso'yu Basê Köron'un yanına götürüyor. O "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"korkusunu alıyor ve ekmek sacının üstünde bir cenaze görüyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Annem, \"Birisi ölmüştü. Gittik. Îso yanımdaydı\" diyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Baskê Afkê Bage'ye at nalını neden kullandığını soruyorum. Şu yanıtı veriyor: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Kötü enerjiyi alacağı inancı vardı. Bu nedenle bazı aileler evlerinin kapısına at nalı asardı.\""}]}]}