{"type":"doc","content":[{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Ramîna Alî Hewrî"},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":", Paris. Foto: Firaz Baran. Ramîna Teyze Şoylon (Markaz-Pazarcık) köyündendir."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Firaz Baran – Paris"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Pazarcık Kürtleri, Avrupa'da otantik bir geleneği yaşatıyorlar. Bu gelenek, çocukların doğumunun 40. gününü kutlama törenidir. Pazarcıklılar, bu törene "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"\"Çil Derxistin\""},{"type":"text","text":" diyorlar."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Bu tören nasıl yapılıyor? Fransa'nın başkenti Paris'e gittik ve "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Ramina Ali Hewri "},{"type":"text","text":"ve "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Mana Olcên"},{"type":"text","text":"'den dinledik."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Ramina Teyze, "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Torunlarım Paris'te doğdu. Onların Çil Derxistin törenini ben yaptım\""},{"type":"text","text":" dedi. Çocukları ve torunları çok mutlu oluyorlar. Bu geleneği yaşattığı ve onlara öğrettiği için annelerine teşekkür ediyorlar. Ramina Ali Hewri tören hakkında şu bilgileri veriyor:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"\"Geçmişte takvim yoktu. Her sabah uyandığımızda beşiğe iple beşiğe bir bağ atardık. Beşiğin etrafına kırk bağ sarardık. Kırkıncı bağın olduğu gün bir tören düzenlerdik. Anne bir tabureye oturur ve çocuğu kucağına alırdı. Yaşlı ve olgun bir kadın gelirdi. Bêjîng'e (elek) iğne, ekmek ve ayakkabı koyardı. Ilık bir su hazırlanırdı. Bêjîng annenin başının üzerinde tutulurdu. Yaşlı kadın bêjîng'in üzerinden 40 tas ılık su dökerdi. Her döktüğünde bir söz söylerdi. Bu sözlerden bazıları şöyledir:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Çil çile pisikan e"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Çil çile maran e"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Çil çile guran e"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Çil çile stêrkan e"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Çil çile erd û ezman e"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Çil çile mişkan e"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Çil çile mirovan e.”"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Acaba neden yılan, kurt, yıldızlardan söz ediliyor? Ramîna Teyze diyor ki: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Kırkının gitmesi için. Onların kırkı birbirine karışmasın diye. Ben bu geleneği bütün çocuklarım ve torunlarım için yaptım.\""}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1779430971046-f7e05974-0d8b-4b70-b1f7-60aea97c775a.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Mana Mala Olcên"},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":", Paris. Foto: Firaz Baran. Xaltîka Man Walpirçkan (Pazarcık) köyündendir."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Paris'te bu geleneği 1935 doğumlu olan Mana Mala Olcên'e de sordum. O da bêjîng ve ılık sudan söz etti. Dedi ki:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"“Ben bêjîng'e ayna, tarak ve makas koyuyorum ve şöyle çağırıyorum:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Çil çile însên e"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Çil çile daran e"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Çil çile kurm û kezan e"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Çil çile jinan e.”"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"\"Neden Çil çile jinan e diyorsun” "},{"type":"text","text":"(Kırk, kadınların kırkıdır) diye soruyorum. Xaltîka Man şöyle yanıt veriyor: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"“Bazen kadınların kırkı birbirine denk gelir. Ya da bazen, bir köyde iki çocuk aynı haftada doğuyordu. O çocukların anneleri birbirini gördükleri zaman iğnelerini değiştirirlerdi. Bu nedenle çocukların kırkı birbirine karışmıyor, çocuklar ve anneler hastalanmıyordu.”"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Xaltîka Man törenden sonra ayna, tarak, makas ve ekmeği bir beze sarıyormuş. Bu bezi çocuğun yastığının altına yerleştiriyormuş. 20 gün boyunca o eşyalar orada kalıyormuş. Xaltîka Man konuşmasını şöyle noktaladı: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"“Ben çocuk ayağa kalkana kadar aynayı yastığının altından çıkarmıyordum.\""}]}]}