Sanat

Alexandros Sako ve Heykelleri

Bugün size heykeltraş Alexandros Sako’yu (Hüseyin Şako) anlatacağım. O, Kıbrıs’ta yaşıyor. Cumhurbaşkanı Nikos Anastasiadis onu iki defa konutunda ağırlıyor ve kendisini kutluyor. Kıbrıs’ın birçok meydanı, okulu ve bahçesinde onun heykelleri var. Gelin en başa dönüp Alexandros’un hayatını ve eserlerini görelim.

Firaz Baran
19 Nisan 20264 dk
Alexandros Sako ve Heykelleri
{"type":"doc","content":[{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Nikos Anastasiadis"},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":", "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"2013 ile 2023"},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":" yılları arasında iki dönem boyunca "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"olarak görev yapmıştır. Anastasiadis heykeltras "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Alexandors Sako"},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"'yu Cumhurbaşkanlığı konutunda iki defa ağırladı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Firaz Baran/Kıbrıs Cumhuriyeti"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Pazarcıklı Kürd-Alevi"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Alexandros Sako Pazarcıklı’dır. 1973’te doğdu. Sako, Kürd ve Alevi’dir. Pazarcıklı ünlü Kürd Alevi ermişi ATÊ ELIF (Türkçe Elif Ana olarak biliniyor) Alexandros’un halasıdır."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Babalarımız kardeş gibi birlikte büyüdüler. Bu nedenle Alexandros ile birbirimize “Pismam” diye hitap ediyoruz."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Alexandros, henüz küçükken annesini kaybetti. Anne özlemi her zaman onun kalbinde ayrı bir yer tuttu. İlkokulu bitirince traktör tamircisinin yanında çıraklığa başladı. Yıllar birbibirini kovaladıkça önce kalfa, sonra da usta oldu. 18 yaşındayken yörede tanınan bir traktör tamircisiydi."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Ailenin Yaşadıkları"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Alex’in ailesi Kürd ve Alevi olarak birçok acı yaşadı. Büyük halası Cennet Çimen, 1978 Aralık ayında Maraş’ta öldürüldü. Öldürenler Türk aşırı sağcılarıydı. Yazar Aziz Tunç'un yaptığı araştırmalardan öğreniyoruz ki Cennet Çimen ile birlikte 119 sivil insan katledilmişti. Tek suçları Kürd ve Alevi olmaktı. Alex’in Cennet halası yaşlı ve iki gözü de görmüyordu. Ama yine de Türk faşistleri acımadı ve hem onu öldürdü, hem de evlerini de yaktı. Aynı saldırılarda Alex’in Elif halasının (Atê Elif) oğlu Mehmet Soğan’ın da dükkanı yakıldı."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Bunlara tepki gösteren Alex’in üç kuzeni PKK’ye katıldı ve gerilla olarak yaşamlarını yitirdi. Hatice Çimen (1992, Almanya’da), Bayram Çimen (1991, Pazarcık-Elbistan arasındaki Engizek dağında) ve Gülizar Özdengiz (1997, Dersim’de). Bir kuzeni Hasan Çimen de PKK davasından 10 yıl hapis yattı (90’lı yıllardan 2000 yılına kadar). Halen Sako’nun özgürlük mücadelesi veren bir kuzeni de dağdadır."}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1776622082671-9732e65e-ff90-4a0a-afec-b2f31dfc8263.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Kıbrıs’taki okullar bazı günler öğrencileri Alexandros Sako'nun atölyesine götürüyor. Sako, öğrencilere heykel sanatını anlatıyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Eserleri Üzerine Ne Diyor?"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Alexsandros ile aynı yörede büyüdük. Ben çok kitap okurdum. Alexandros ise sürekli çalışırdı. Yıllar sonra facebook üzerinden onun heykellerine bakınca şaşırmamak elde değil. Taşlardan müthiş fikirler fışkırıyor. Sanatına hayran kalıyor ve gurur duyuyorum. Alexandros taş ile ilişkisini şöyle anlatıyor:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"“"},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Taş Beni Yonttu”"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"“"},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Taş beni yonttu. Ben taşı yontmadım. Çok değiştim. İnsanlara çok farklı pencereden bakıyorum. Kültürel, sanatsal olarak beni çok geliştirdi. İnsanlara ve hayvanlara olan sevgim arttı. Mesela fare atölyeme giriyor, hiç karışmıyorum. Onun da yaşamaya hakkı var. Sanki iki üniversite bitirsem bugünkü seviyeye çıkamazdım. Bazen düşüncelerimi taşlara yansıtıyorum, insanlar hayret ediyor.”"}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1776622170350-edc1790a-20b4-4e01-88b6-bc7a0d5de4a9.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Alexandros’un evinin terası..."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Alexandros kendisinin de bazen şaşırdığını şu sözlerle dile getiriyor: “"},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Bazen bahçede oturuyorum. Bakıyorum her yanda heykelle var. ‘Biri yapıp bahçemi mi bıraktı’ diyorum. Ben de şaşırıyorum. Nasıl bu kadar heykel yaptığıma...”"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Alexandros’a özel bir soru da soruyorum... “Annem keşke görseydi diyor musun” dedim. Şöyle yanıtladı:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"“"},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Babam bizi yeterince gördü. Belli bir yaşa kadar beraberdik. Annemi biz çok küçükken kaybettik. Keşke annem beni böyle görseydi diyorum tabi. Anneler kutsaldır.”"}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1776622212704-25cd376b-f3d6-41c0-b4e4-916fa6a6b6f7.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Alexandros, babası "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Salman Şako"},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"’nun heykelini de yaptı. Heykel şimdi babasının mezarındadır."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"“"},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Ne olursun beni kurtar”"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Alexandros, çok yalnız olduğunu ve bazen taşlarla konuştuğunu anlatıyor. Kaya parçasının kendisini çağırdığını aktaran Alexandros devamla şöyle diyor:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"“"},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Bazen bir kaya parçasını gördüğümde, ‘Ne olursun beni kurtar’ diyor. Binlerce insan oraya hapsolmuş sanki. İçinden bir tanesini çıkarıp kurtarıyorum. Sanatçının vurucu noktası o taştaki canlıyı bulup çıkarması ve özgürlüğe kavuşturmasıdır.”"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Alexandros heykeltraşlığı nasıl öğrendiğini ve bu sanata nasıl başladığını da şöyle anlatıyor:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"“"},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"2011’de başladım. Kıbrıs’ta ekonomik kriz başlamıştı. Ben de işsiz kalmıştım. Nereye gittiysem iş bulamadım. Evimiz dubleksti, değiştirmek zorunda kaldım. Eski bir eve yerleştik. Evin bahçesini temizlerken bir taş buldum. Keserle vurdum, taş yumuşak. Güler’e (eşi), ‘Ben bu taştan heykel yaparım’ dedim. ‘Sen kim heykeltraşlık kim’ dedi gülerek. Bunu diyen sen misin? İlk taşımla bir tane balık yaptım ve Kıbrıslı bir arkadaşıma hediye ettim. Yaklaşık 5 yıldır bahçesinde bir tarihi eser gibi duruyor. Uzunluğu 20 cm, genişliği 15 cm’ti. Ondan sonra başladım. İş yok, taşlarla uğraştım. 2012’de sergi açtım. Sonra yapa yapa, pratik içinde kendi kendimi geliştirdim. Çalışmalarımda teknolojiyi kullanmıyorum. Kesici alet fazla kullanmıyorum. Keserle yapıyorum.”"}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1776622302938-6b5a2c60-06b3-4d85-94bb-ae8cf8f1afe7.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Alexandors Sako: "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"“Türkler 1974’te Kıbrıs’ı işgal ediyor. 1619 Kıbrıslıyı kaybediyorlar. Örneğin Aşşa köyü var. Sırf o köyden 84 kişi kayıp. Bu ağacı savaşta kaybolan insanlar için yaptım. Yükseklik 2.85 metre. İnsanların çığlıklarını bir nevi sanatıma yansıtmaya çalıştım. İnsanlara bir örnek olsun, savaşlar olmasın. Ben de bir Kürd olarak bu acıları yaşadığım için, karşımdaki insanın acısını biliyorum. Yaşadık ve yaşıyoruz.”"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"* "},{"type":"text","text":"Bu yazı 25 Ağustos 2016'da kaleme alınmıştır. Ama ilk kez resmi bir sayfada yayınlanıyor. Sako heykel sanatında çok önemli çalışmalar yaptı. Bu nedenle "},{"type":"text","marks":[{"type":"link","attrs":{"href":"http://www.maraskurtleri.com","target":"_blank","rel":"noopener noreferrer nofollow","class":null,"title":null}}],"text":"www.maraskurtleri.com"},{"type":"text","text":" olarak her hafta bir heykelini öyküsüyle birlikte tanıtacağız."}]}]}
Paylaş

Benzer Yazılar