{"type":"doc","content":[{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Olî Qute'nin mezarı. Eylen köyü/Pazarcık. "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Olî Qute, \"Ali Baba\" olarak da adlandırılmaktadır. Yeğeni Duran Baba konuşurken \"Ali Baba\" şeklinde adlandırdı. Ama Pazarcık'ta halkın ezici çoğunluğu yemin içerken veya bir dilekte bulunurken \"Olî Qute\" olarak çağırmaktadır."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Firaz Baran/Köln"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Duran Baba konuşmasına şöyle başladı: "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"\"Biz Sînamilî aşiretindeniz. Çigîl köyündeniz. Ali Baba amcamdır, türbesi Eylen köyündedir. "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Ali Baba ailesi iki erkek, iki kız dört kardeşlerdi. Babam (Walî Qute), Ali Baba, Xaça Qute ve Elifo Qute. Babam ve halalarım evlendi, amcam evlenmedi.\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Eylen, Kılıçlı aşiretine mensup bir köydür. Bu köy de Pazarcık'tadır. Duran Baba, daha sonra bazı ermişlerin ismini vererek şöyle dedi:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Duran Baba Çöçelli'lidir, türbesi Cimikanlı köyündedir. Heme Tozi'nın türbesi Kirni'de, Atê Elif'ın türbesi Pulyanê Jêri köyündedir. Bunların hepsi gerçektir, evliyadır, hakla hak olan insanlardır. Biz şöyle inanırız: Bunlar ölmedi. Batın dünyası içinde varlıklarını sürdürüyorlar.\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"KARTALA DÖNÜŞMESİ"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Sinemil Ocağı'nın talibi olduklarını söyleyen Duran Baba, Olî Qute için ifade edilen \"kartala dönüşme\" öyküsünü de anlattı. Duran Baba‘nın anlattığına göre öykü Axirî (Ahır) dağında yaşanıyor. Şöyle anlatıyor:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Bir gün Memiş isimli bir arkadaşıyla Axirî dağına gidiyorlar. Burada "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Avê Çamçîle"},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":" var. Bugün o suya baraj bağladılar. Mevsim kış ve yerde 1 metre kar varmış. Memiş bakıyor ki Ali Baba yok. Arıyor bulamıyor. 'Acaba suya girip boğuldu mu' diye kaygılanıyor ve suyun kenarına geliyor. Suyun karşısında bir kaya varmış. Aniden bir kartal kayanın üzerinde beliriyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Kartal Ali Baba'ya dönüşüyor. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Memîş kartalın Ali Baba'ya dönüştüğünü görünce şok geçiriyor ve dona kalıyor. "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Kendine gelince de Ali Baba'ya kızıyor. 'Ben seni arıyorum. Korktum, suya bakmaya geldim' diyor. Sonra amcam uçuyor ve Çigîl'e gidiyor. Bunu bizzat Memiş gelip millete anlatıyor.\""}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1781548386659-9ab75c2f-a009-4f58-b1a8-77e34797d943.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"},{"type":"italic"}],"text":"Olî Qute'nin yeğeni Duran Baba. "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Duran Baba 29 Kasım 2022 tarihinde Hakka yürüdü. Kendisiyle 2012 yılında Almanya'nın Köln kentinde görüştük. Eşi Xacê Teyze ile misafir olarak Almanya'ya gelmişlerdi. Onları TV 10 stüdyosunda ağırladık ve \"Çaxa We Bi Xêr\" programında konuk ettik. Xacê Teyze de Çopo Baba'nın kızıdır. Çopo Baba önce evleniyor. Sonra bir dönem hapise giriyor. Orada maddi dünyayla ilişkisini kesmeye karar veriyor. Hapisten çıkınca Hakka gittiği güne kadar köy köy dolaşıp inancın ve ermişlerin hizmetçisi oluyor. Çopo Baba'yı ayrı bir yazıda özel olarak anlatacağız."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"YEĞENLERİNE ERMİŞLERİN İSMİNİ VERİYOR"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Olî Qute'nin abisinin üç oğlu oluyor. Birisi görüştüğümüz Duran Baba'dır. Duran Baba'nın ismini Olî Qute koyuyor. Yukarıda da yazdığımız gibi Duran Baba bir ermişti. Çöçelli (Çoçalon) köyündendir ve mezarı Cimikanlı'dadır. Duran Baba diğer kardeşlerinin isimlerini şöyle açıklıyor:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"Abim Ali amcamın, küçük kardeşim de Walî Dîwana'nın adıdır.\""},{"type":"text","text":" Walî Dîwana'nın mezarı "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Engizek "},{"type":"text","text":"yaylasındadır. Duran Baba, Walî Dîwane için de şöyle diyor:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"\"O da gerçek bir insandı. Anneme bir lokma yemek veriyor ve Kürtçe şöyle diyor: 'Ana, bu lokmamı ye ki bir kızın olsun. Ben annemin adını vereyim. Onu her gördüğümde ona Ana diyeyim.' Sonra kızkardeşim oldu. O da Xidkon köyünde evlidir.\""}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"OLÎ QUTE HAKKA GİDECEĞİ GÜNÜ SÖYLÜYOR"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Olî Qute'nin Hakka gidiş biçimi de tam ermişçedir. Abisi Walî Qute bir gün kendisini özlüyor ve Eylen köyünde olduğunu duyunca onu ziyaret ediyor. Görüşüyorlar ve sohbet ediyorlar."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Sonra Olî Qute kalkıyor, abisine sarılıyor ve hatırını istiyor. Dışarı doğru giderken tekrar dönüyor ve “Kako, ayrılmak zordur” diyor. Böyle üç defa gidiyor, dönüyor ve aynı sözü söylüyor. Orada Olî Qute yengesine şöyle şöyle diyor "},{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"(Berfiratê şivesiyle, Duran Baba'nın anlattığı şekilde yazıp, sonra Türkçesini de yazacağız):"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"“XWUÇÊ, AZÎK HARIM. TE LA HUNDIR BI. BORONEKE WARI. MINE KI TÊ NÊN OVDAKA E BIWORI. EKÎ WA HASPÎ RAŞ E JÊR LÎ WARI. E BÊ KI: "}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"- MOLO ALÎ BABA KÎJONA?"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"E BIWÊN KI, 'Ê VO YA.'"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"TE DARKAVA DERI, TE BIWÊ KI: 'TA XÊR A?' "}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"E BIWÊ KI: 'ALÎ BABA HIŞAV LA EYLEN'E, LA MOLÊ ÛSIV ALÎ MIR.'"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"TE DAVA XWA BIKI, MILATE TOP BI.”"},{"type":"text","text":" "}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Türkçesi: "},{"type":"text","text":"Xwuçe -kızkardeş anlamında- ben gideceğim. Sen içerde olursun. Yağmur gelir. Sanki kuru ekmeği sular gibi yağar. Biri aşağıdan siyah bir atla gelir. \"Ali Baba gilin evi hangisi\" diye sorar. \"Burasıdır\" deyip gösterirler. Sen dışarı çıkarsın ve \"Hayırdır\" dersin. O da, “Ali Baba bu akşam Eylen köyünde, Ûsiv Ali'nin evinde öldü\" der. Sen de üzülürsün ve millet toplanır."}]},{"type":"image","attrs":{"src":"https://pub-5dbeb11e76d1432da257f0a38a434685.r2.dev/uploads/1781548774445-b926d2a7-ff94-49cb-a8d0-de11eb2c059f.webp","alt":null,"title":null,"width":null,"height":null}},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"italic"}],"text":"Olî Qute'nin resmi."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"DURAN BABA ŞAHİT OLDUĞU ANIYI ANLATIYOR"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Duran Baba daha sonra yaşananlara şahit oluyor. O günü şöyle dile getiriyor:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"\"Gerçekten ben dut ağacının altında duruyordum. "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Hafif bir yağmur yağıyordu. Sanki ekmek sular gibi... Aşağıdan bir atlı geldi. "},{"type":"text","text":"Türkçe bana 'Oli Qute gilin evi neresidir' dedi. 'Burasıdır' dedim. Ben içeri gittim ve anneme 'Bir adam gelmiş, Olî Qute gilin evi neresidir diyor' dedim. Annem dışarı çıktı. Annem, 'Hayırdır' dedi. O da, 'Bacım, Ali Baba bu akşam "},{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"Ûsiv Ali gilde don değiştirdi. "},{"type":"text","text":"Sana haber vermeye geldim' dedi."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"O akşam dadalar Ûsiv Ali'nin evinde oturmuşlar. Yatma vaktine kadar saz çalıp muhabbet etmişler. Ali Baba o zaman şöyle demiş:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"- Ben bu akşam don değiştireceğim. Sabah uyandığınızda ağlarsanız olduğunuz yere arpa ekerim."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"“Ali Babadır, söylüyor” diyorlar. Gidip yatıyorlar. Sabah uyanıyorlar, bakıyorlar ki Ali Baba uyanmıyor. Kapıyı açıyorlar ki ne görsünler? Ali Baba don değiştirmiş. Kadınlar ağlıyor ve kendini üstüne atıp ağıt yakmaya başlıyor. O esnada Ali Baba kalkıyor ve oturuyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"“Sazı bana verin” diyor. Saz çalıyor ve ayet söylüyor ve tekrar uzanıyor ve Hakka gidiyor."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","marks":[{"type":"bold"}],"text":"NEDEN EYLEN'DE SIRLANDI"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Olî Qute Çigîl köyündendir ama Eylen köyünde sırlandı. Türbesi oradadır. Duran Baba, o kararın nasıl alındığını da anlattı:"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"\"O atlı bize haber verince biz ailesi ve köylüleri olarak Eylen'e gittik. Orada 'nerede toprağa sırlayalım' tartışması yaşandı. Onlar, “Bizim köyde sırlayalım” dediler. Bizimkiler “Bizim köyde” dediler."}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Babam, “Bu akşam burada yatayım. Beni rüyamda ziyaret edip yerini söyler” dedi. Akşam oldu, yattık. Sabah babam geldi ve şöyle dedi: "}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"“Ali Baba yanıma geldi ve şöyle dedi: \"MI TIM DA GOT 'ELON ELON'. MEKANA MI AVDAR A. HÛNE MIN LA VIRO ROKIN.\" (Ben hep 'Elon Elon' diyordum. Mekanım burasıdır. Beni burada kaldırın.)"}]},{"type":"paragraph","content":[{"type":"text","text":"Duran Baba, \"O nedenle Ali Baba Eylen köyünde sırlandı\" dedi."}]}]}